Ex-paradijs voor zonneparken

Vanaf 1 januari gaan de subsidies voor nieuw geïnstalleerde, grote zonnepaneelparken in Vlaanderen drastisch omlaag. Bedrijven uit de sector die grote zonneparken bouwden op daken van kmo's en zo hoge subsidies wisten binnen te halen, moeten hun businessmodellen grondig bijsturen.

Het idee was helemaal niet dom: gespecialiseerde bedrijven huurden daken van kmo's of overheidsgebouwen en legden ze vol met zonnepanelen. In ruil kreeg de kmo of de overheidsinstelling de opgewekte elektriciteit gratis of voor een prikje. De subsidies? Die kwamen toe aan de installateurs. Een commerciële en volstrekt legale spitsvondigheid die jarenlang rendeerde.

Zo goed zelfs, dat een achttal Vlaamse bedrijven er zijn businessmodel rond had opgebouwd. Jurgen Van Damme van Enfinity uit Waregem: 'Een apart team van ons bedrijf focuste zich op niets anders dan grote zonneparken. Alles liep vlot, tot de subsidies drastisch werden verlaagd. Voor ons was dat eind juni 2011. Toen zakte de steun per groencertificaat (1 megawattuur opgewekte elektriciteit) voor projecten met een vermogen van meer dan 250 megawattpiek tot 240 euro, wat we niet langer rendabel achtten. We hebben onze activiteiten bijgestuurd en een vijftiental mensen moeten ontslaan. Voortaan leggen we ons toe op kleinere zonneparken met een vermogen tussen 10 tot 250 kilowattpiek. Daar zit nog een aardige groeimarge.'

Van 350 euro per groencertificaat in 2010 is de steun voor grote projecten vandaag gezakt tot 150 euro (zie schema), en hij daalt op 1 januari 2012 verder tot 90 euro. Bovendien wordt de looptijd in 2013 teruggeschroefd van twintig tot vijftien jaar.

De ommezwaai was noodzakelijk: de investeringskosten daalden veel sneller dan voorzien. 'Alleen kwamen de maatregelen veel te laat, want het kwaad was geschied', zegt Tom De Meester, energiespecialist van PVDA. 'Het perverse effect was immers dat de logica puur financieel werd en allesbehalve was ingegeven door zorg voor het milieu. Bedrijven ontwikkelden doelbewust commerciële activiteiten om subsidies binnen te halen, met veel succes: 40 procent van alle groene steun ging naar de grote installaties.'

De Meester plaatst ook grote vraagtekens bij het 'aankondigingsbeleid': het van tevoren bekendmaken van subsidiedalingen. Ook dat zorgt telkens voor een pervers effect. Zo gingen ondanks de subsidiedalingen in 2011 in Vlaanderen nog meer dan 300 grote installaties online. De Meester: 'Op 30 juni 2011 bijvoorbeeld werd de Zonneparking Tongeren goedgekeurd, een megaproject van bouwgroep Machiels, met 36.000 vierkante meter zonnepanelen op daken van carports. Niet toevallig kwam de goedkeuring net voor de steun zakte van 330 naar 240 euro. Zo kan het grootste zonnepark van België nog twintig jaar lang voor 1,3 miljoen euro per jaar subsidies opstrijken.'

Ook voor de bestaande installaties moeten jaarlijks nog gigantische subsidiebedragen worden uitbetaald. Katoennatie bijvoorbeeld, lange tijd dé kampioen van de subsidies voor megazonneparken, strijkt jaarlijks 12,2 miljoen euro aan groene subsidies op en dat voor een kleine twintig jaar. 'Zoals de andere bedrijven handelde ook Katoennatie binnen de wettelijke grenzen. Het maakte alleen gebruik van het beleid van oversubsidiëring dat veel te laat werd bijgestuurd. Ondertussen is de maatschappelijke kostprijs voor de zonnepanelen opgelopen tot 250 miljoen euro per jaar. Een kostprijs die via de elektriciteitsfactuur aan de consument wordt doorberekend.'

Misschien toch één lichtpuntje: de subsidiepolitiek zorgde voor een massale aankoop van zonnepanelen. Met als gevolg dat Vlaanderen in vier jaar tijd in 's werelds top tien staat van regio's met het hoogste percentage piekstroom opgewekt door zonne-energie. 'Toch is zonne-energie voor ons land niet de meest rationele keuze', vindt De Meester. 'De subsidies voor zonnepanelen bedragen vier tot vijf keer de marktprijs. De vraag is of we niet beter in andere technologieën hadden geïnvesteerd, bijvoorbeeld in windenergie op land. Die heeft in een wisselvallig klimaat een veel groter potentieel en is ook veel goedkoper.'

DOOR INGRID VAN DAELE
© 2011 Roularta Media Group

Afdrukken Naar top